Wielka łapanka chomików z Czechowa. Na ich norach deweloper postawi kolejne bloki

Dziesięć chomików europejskich zostało odłowionych z terenu przyszłej inwestycji przy Orfeuszu. To kolejny akcja przesiedleńcza z tego rejonu, na którą zgodę wydała Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Lublinie. Gdy w zeszłym roku sprawdziliśmy, co stało się z przesiedlonymi chomikami, okazało się, że ślad po nich zaginął. Teraz również nie znaleźliśmy oznak ich życia na działce deweloperów pod Lublinem.

Ten artykuł powstał dzięki wsparciu finansowemu naszych Czytelników.

•  zostań patronem: patronite.pl/jawnylublin
•  szybki przelew: jawnylublin.pl/wplacam

W niedawnym plebiscycie Ministerstwa Klimatu i Środowiska Zwierzęciem Roku 2026 został wybrany nie kto inny jak właśnie chomik europejski – gatunek krytycznie zagrożony wyginięciem i objęty ochroną ścisłą. W naszym mieście, gdzie chomika można spotkać nawet w centrum, ten sukces przeszedł praktycznie bez echa. Odbywający się w miniony weekend V Festiwal Przyrody w Lublinie (partnerem strategicznym jest miasto) promowano zdjęciem bobra. Przed miesiącem pisaliśmy też o błyskawicznej akcji zaklejania dwóch bilbordów ze zdjęciami Zwierzęcia Roku, które wykupiło Stowarzyszenie Obrony Górek Czechowskich.

W praktyce świętowanie roku chomika polega na likwidacji sporej kolonii tych gryzoni z terenu pomiędzy ul. Kameralną a Aleją Smorawińskiego. Okolice domy handlowego Orfeusz sukcesywnie zabudowuje spółka Immobilia Polska Group. W zeszłym roku pisaliśmy o odłowionych ośmiu chomikach, które przewieziono na działkę w Uniszowicach w gminie Konopnica. Jak wówczas ustaliliśmy, jest właścicielami są dwaj członkowie zarządu Immobili — Tomasz Iwan i Jarosław Paszkowski. Gdy pojechaliśmy na miejsce, by sprawdzić, jak w nowych warunkach zadomowiły się chomiki, śladu po zwierzętach nie było.

Teraz ten manewr z odławianiem i wypuszczaniem chomików deweloper powtórzył. W efekcie przymusowo wysiedlonych dziesięć sztuk.

„Zezwolenie na wykonanie czynności zakazanych”

Osiedle „Nowy Czechów”, które wyrosło obok Orfeusza, praktycznie jest na finiszu. Klucze do swoich nowych mieszkań lokatorzy mają dostać już latem. Trwają też przygotowania do kolejnej inwestycji w tym rejonie – na rogu Koncertowej i Smorawińskiego. W ostatnich dniach wyrósł tu metalowy płot, wcześniej prowadzono prace ziemne.

– Spółka Immobilia uzyskała pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z częścią handlowo-usługową oraz budynku usługowego z przeznaczeniem na dom studencki przy ul. Kameralnej / Smorawińskiego w marcu ubiegłego roku — informuje Joanna Stryczewska z Biura Prasowego w Kancelarii Prezydenta Miasta Lublin.

Zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym każdy z dwóch czterokondygnacyjnych budynków będzie miał garaż podziemny (53 miejsca parkingowe). Powierzchnia całkowita budynku wielorodzinnego wyniesie około 3 tys. mkw. (inwestor przewidział w nim 41 mieszkań), a budynku usługowego – 3,1 tys. m.kw.

W przypadku tej inwestycji Immobilia nie czekała na ruch ekologów czy Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Lublinie i już pod koniec marca tego roku sama wystąpiła do tej instytucji o możliwość odłowu chomików żyjących na tym terenie.

– Wniosek złożony przez inwestora dotyczył wydania zezwolenia na wykonanie czynności zakazanych w stosunku do dziko występujących zwierząt objętych ochroną gatunkową chomika europejskiego (Cricetus cricetus). Zakres przedmiotowego wniosku obejmował m.in.: odłów i czasowe przetrzymywanie osobników, transport i przeniesienie zwierząt, czasowe płoszenie i niepokojenie, zabezpieczenie nor i siedlisk, niszczenie siedlisk oraz nor niezamieszkałych – wylicza Cezary Wierzchoń, rzecznik prasowy RDOŚ.

Immobilia w swoim wniosku wskazywała, że na terenie przeznaczonym pod inwestycję (ok. 35 arów) jest szesnaście miejsc, które mogą wskazywać na obecność chomików. 30 kwietnia dyrektor RDOŚ Beata Sielewicz wydała spółce zgodę na:

• umyślne chwytanie, czasowe przetrzymywanie, transport i przemieszczanie z miejsc regularnego przebywania na inne miejsca do dziesięciu chomików,
• zniszczenie nor oraz siedlisk będących obszarem rozrodu, wychowu młodych, odpoczynku lub żerowania osobników tego gatunku,
• umyślne płoszenie lub niepokojenie.

Wszystkie prace miały być wykonane pod nadzorem przyrodniczym doświadczonego teriologa.

Chomiki znów mają trafić na działkę deweloperów

Jednak już 4 maja Immobilia występuje o zmianę decyzji. Swój drugi wniosek uzasadnia koniecznością „kompleksowego, docelowego uporządkowania sytuacji przyrodniczej na terenie inwestycji, przy jednoczesnym zapewnieniu maksymalnej możliwej ochrony gatunkowej”. I RDOŚ jeszcze tego samego dnia daje spółce kolejną zgodę. Zmieniono m.in. termin odłowu: pierwotnie było to możliwe do 15 maja, a w nowej decyzji przesunięto go do 20 maja.

– W jednym z warunków decyzji wskazano, aby odłów przeprowadzić niezwłocznie, przed rozpoczęciem okresu rozrodczego – dodaje rzecznik Wierzchoń. W przypadku odłowienia ciężarnej lub karmiącej samicy firma dokonująca odłowów powinna wypuścić ją w miejscu odłowu oraz przerwać dalsze czynności do momentu „wyprowadzenia młodych”.

RDOŚ w Lublinie zobowiązał inwestora do przedłożenia informacji z odłowów i przesiedlenia do 30 czerwca. Rzecznik instytucji zaznacza, że zdjęcia dokumentujące przebieg odławiania i zasiedlania powinny zawierać w warstwie cyfrowej geolokalizację. To istotne, bo gdy pisaliśmy o przesiedleniu ośmiu chomików na działkę deweloperów w Uniszowicach, to zdjęciu przesłane nam przez toruńską spółkę MR Consulting Środowiskowa nie miały takiej informacji. A podczas wizji lokalnej na miejscu nie stwierdziliśmy śladów obecności chomików.

W tym roku do odłowu dziesięciu chomików Immobilia wynajmuje inny podmiot. Jak informuje nas Izabela Oktabska, dyrektor ds. Inwestycji i sprzedaży w IPG, tym razem jest to Bufor Mirosław Więcek z Dębicy na Podkarpaciu, zarejestrowany jako jednoosobowa działalność gospodarcza. Firma została założona w 2007 roku. „Jest połączeniem wieloletniego doświadczenia sięgającego początku lat osiemdziesiątych i zapotrzebowania związanego z fachowym przygotowaniem dokumentacji na potrzeby różnych urzędów państwowych. Nasi pracownicy na bieżąco uczestniczą w organizowanych szkoleniach i konferencjach
o charakterze krajowym i międzynarodowym” – chwali się na swojej stronie.

– Osobniki zostały przesiedlone na teren działki nr 314/5, położonej w miejscowości Uniszowice, gmina Konopnica – dodaje dyr. Oktabska.

Gdy poprosiliśmy o przesłanie zdjęć lub filmów z wykonanych odłowów i przesiedleń, przedstawicielka spółki odpisała: – W zakresie dokumentacji fotograficznej spółka jest zobligowana do złożenia Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w Lublinie informacji o wykorzystaniu zezwolenia w terminie do 30 czerwca 2026 roku. Informacja ta będzie zawierała dane z rejestru oraz odniesienie do spełnienia warunków określonych w zezwoleniu, a także dokumentację fotograficzną z poszczególnych etapów realizacji czynności oraz prowadzonych prac. W pierwszej kolejności kompletna dokumentacja zostanie zatem przekazana właściwemu organowi, czyli Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Lublinie, zgodnie z trybem przewidzianym w decyzji.

Wizja terenowa bez widoku na chomiki

W piątek 22 maja jedziemy na działkę w Uniszowicach. Wraz ze mną są dr inż. Weronika Maślanko z Zakładu Etologii Zwierząt Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie, która w okolicach Orfeusza prowadzi prace badawcze nad tamtejszą kolonią tych zwierząt oraz Magdalena Nosek ze Stowarzyszenia Górki Czechowskie Wietrznie Zielone, od lat zajmująca się czynną ochroną chomików europejskich.

Przez prawie godzinę chodzimy po wskazanej przez Immobilia działce. W poszukiwaniu nor przeczesujemy też sąsiednie zadrzewione miejsce, z pozostałościami po budynkach. W dwóch miejscach znajdujemy rozrzucone płatki owsiane oraz jeden nawiercony, płytki niezamieszkały otwór. Niewykluczone, że to ten sam, który znaleźliśmy w zeszłym roku.

– Na terenie, gdzie rzekomo było wsiedlenie, nie ma chomika, nie ma nowych nawiertów. Gleba jest nieodpowiednia. Jest kamienisto-piaszczysta, a chomik nie ma bazy żywieniowej. Jest ona na działkach sąsiednich, na polach uprawnych. Jest też tu stare gospodarstwo rolne, gdzie rośnie orzech, który mógłby być pomocny chomikom w zebraniu zapasów na zimę. Natomiast żadnej nowej nory świeżej tu nie ma – ocenia po kilkudziesięciominutowych poszukiwaniach Magdalena Nosek.

A Weronika Maślanko dodaje: – W wielu miejscach widzimy resztki materiału budowlanego, nawiezionego gruzu i kamieni. Nie jest to odpowiednia gleba do wykopania i stworzenia sobie nory – podkreśla.

• Jakieś ślady chomików? – pytam.

– Znalazłyśmy odwiert z zeszłego roku, który nie był zamieszkany przez chomika. Jest na to za płytki, ma tylko ok. 8 cm — mówi badaczka z UP.

– I wokół jako zabezpieczenie żywieniowe posypano im płatki, które po pierwszym deszczu zamieniają się w papkę — dodaje Nosek.

Dzwonię to firmy Bufor Mirosław Więcek. Mężczyzna mówi, że nie może rozmawiać, bo jest w urzędzie. Dzwonię następnego dnia z pytaniem, czy przesiedlenie chomików zostało zakończone. – No jakoś tak nie mój temat teraz to jest — mówi. W tle słyszę kobiecy głos, który mówi „nie jesteś upoważniony”, i połączenie zostaje przerwane. Na pytania wysłane mailem również nie dostaję odpowiedzi.

O tym, jak wygląda akcja wsiedlania chomików, można zobaczyć na poniższym filmie. Osobniki z hodowli z Ogrodu Zoologicznego w Poznaniu oraz z Sosnowca trafiły na użytek rolny w Jaworznie, gdzie jest największy w Polsce obszar występowania — i zarazem ochrony — chomików europejskich w Polsce.