Trzy muzea do obsadzenia. Ministerstwo nie zgadza się na plan marszałka

Ministerstwo kultury nie zgodziło się na plan marszałka województwa, który zamierzał sam wskazać nowego dyrektora Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu. Wcześniej minister nakazał zorganizowanie konkursu w Muzeum Wsi Lubelskiej. Wiadomo też, że kandydatów na dyrektora Muzeum Zamoyskich w Kozłówce będzie oceniała była szefowa instytucji.

Marszałek Jarosław Stawiarski (PiS) ma do obsadzenia trzy dyrektorskie stanowiska w podlegających mu instytucjach kultury. To Muzeum Wsi Lubelskiej, Muzeum Nadwiślańskie w Kazimierzu Dolnym i Muzeum Zamoyskich w Kozłówce.

Pierwszym kieruje miejski radny PiS Lublina i były członek zarządu województwa Bartłomiej Bałaban. Drugim zarządza Danuta Smaga była starosta puławska – także z PiS. W trzecim dyrektorem jest Andrzej Pruszkowski z PiS – radny Lublina, a w przeszłości prezydent miasta.

Batłomiej Bałaban w 2024 roku na dyrektorskim stanowisku zarobił 73,5 tys. zł, a zajmuje je od sierpnia.

Andrzej Pruszkowski pracę w Kozłówce zaczął w lipcu – zarobki to 83,2 tys. zł.

Danuta Smaga kieruje Muzeum Nadwiślańskim od połowy sierpnia. W 2024 roku zarobiła na stanowisku 57,9 tys. zł.

Każde z nich nie jest pełnoprawnym dyrektorem, ale powołanymi przez marszałka pełniącymi obowiązki. Taki stan rzeczy nie może trwać wiecznie – po roku trzeba obsadzić dyrektorskie stołki bez „p.o.” przed nazwą stanowiska.

Dwa konkursy już zostały ogłoszone. Trzeci – dotyczący muzeum w Kazimierzu – jeszcze nie. Ale konkursy to nie taka oczywistość, jak się wydaje.

Ministerstwo jest na „nie”

Marszałkowski plan zakładał, że obędzie się bez składania dokumentów, powoływania komisji, przesłuchań kandydatów. Przynajmniej w przypadku Muzeum Wsi Lubelskiej, w którym Stawiarski chciał sam wskazać nowego dyrektora. Nie do końca nowego, bo naturalnym kandydatem był Bartłomiej Bałaban.

Jednak na takie posunięcie marszałkowi nie pozwoliło Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. – Urząd Marszałkowski pod koniec lutego br. wystąpił do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z prośbą o wyrażenie zgody na powołanie pana Bartłomieja Bałabana na stanowisko Dyrektora Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie bez przeprowadzania konkursu – mówił nam rzecznik prasowy marszałka, Remigiusz Małecki.

A teraz dodaje: – W konkursie na stanowisko dyrektora Muzeum Wsi Lubelskiej wpłynęły dwie oferty.

Bartłomiej Bałaban nie odebrał od nas telefonu. Z naszych informacji wynika jednak, że jest jedną z osób, które startują w konkursie.

Plan na kulturę zakładał też, że Muzeum Nadwiślańskie miałoby otrzymać szefa bez konkursu. Jednak kandydatką marszałka nie była Danuta Smaga. Pod koniec kwietnia Urząd Marszałkowski wszczął procedurę powołania na dyrektorskie stanowisko Tomasza Mleczka. To historyk wojskowości, od lutego tego roku zastępca dyrektora Muzeum Zamek w Janowcu (powstałego po odłączeniu się od instytucji w Kazimierzu).

Plan nie wypalił, choć marszałek miał w ręku poważny atut. Mleczek miał zostać dyrektorem, bo we wcześniej ogłoszonym konkursie nikt się nie zgłosił. Jednak ponownie zaoponowało ministerstwo kultury.

„Organizator wystąpił do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego o wyrażenie zgody na powołanie Pana Tomasza Mleczka na stanowisko Dyrektora Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym, bez przeprowadzania konkursu. Jednakże, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie wyraził zgody na powyższy wniosek, wobec czego zasadne stało się niezwłoczne ogłoszenie kolejnego konkursu” – czytamy w uchwale konkursowej.

Piotr Jędrzejowski z Centrum Informacyjnego MKiDN wyjaśnia, że skoro w pierwszym konkursie nikt się nie zgłosił, to powinien ogłosił, jak najszybciej, ponowne postępowania. – Wdrażanie transparentnych i uczciwych procedur konkursowych na stanowiska dyrektorów instytucji jest jednym z priorytetów kierownictwa Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Potrzeba uregulowania trybu wybierania dyrektorów instytucji od lat zgłaszana była przez polskich artystów i ludzi kultury. Jest to standard, który rekomendujemy zawsze każdej instytucji. Dlatego Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie wyraziła zgody na powołanie dr. Tomasza Mleczka na stanowisko dyrektora Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym bez ogłaszania konkursu, działając na podstawie ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej – dodaje.

Postępowanie konkursowe dotyczące Muzeum Nadwiślańskiego właśnie zostało ogłoszone. Chętni mogą się zgłaszać do końca czerwca.

Więcej natomiast wiadomo w przypadku pozostałych muzeów. – W konkursie na stanowisko dyrektora Muzeum Zamoyskich wpłynęła jedna oferta – informuje Małecki.

W rozmowie z nami Andrzej Pruszkowski potwierdza, że to jego dokumenty. – Przygotowałem 10-stronicowy plan działania muzeum na najbliższe lata. Niech najpierw pozna go komisja konkursowa. Chętnie o nim opowiem, ale już po konkursie. Po czwartku – mówi.

W tym przypadku znany jest już nawet skład 11-osobowej komisji mającej oceniać kandydata. Na jej czele stoi Agnieszka Drozd-Bownik, dyrektorka marszałkowskiego Departamentu Kultury, Edukacji i Dziedzictwa Narodowego. Jej zastępcą jest sekretarz województwa Tadeusz Szymanek. Ministerstwo kultury ma w komisji dwoje przedstawicieli. To Wit Karol Wójtowicz i Anna Fic-Lazor. To drugie nazwisko może wielu osobom wydać się znane. Z Muzeum Zamoyskich była związana od 1987 roku, a w latach 2015-2023 nim kierowała.

Została zwolniona w marcu dwa lata temu, a decyzję podjął zarząd województwa, którym kierował – tak jak obecnie – Jarosław Stawiarski. Przy czym za kulturę odpowiadał Bartłomiej Bałaban, obecny dyrektor lubelskiego skansenu.

Oficjalnym powodem odwołania Fic-Lazor ze stanowiska były wyniki marszałkowskiej kontroli. Urzędnicy uznali np. że jako dyrektor naruszyła Prawo zamówień publicznych przy wyborze wykonawcy przebudowy sieci kanalizacyjnej. Wybrana firma nie przedstawiła dokumentów potwierdzających, że może wziąć udział w przetargu. Dyrektorka zapewniła swoim pracownikom abonamenty medyczne, a kontrolerzy ocenili, że przepisy nie przewidują takich bonusów. Urzędnikom nie spodobało się także, że w czasie pandemii w 2021 r. muzeum było czynne od początku maja do końca listopada, więc placówka nie zarabiała, ale ponosiła koszty, bo pracownicy otrzymywali pensje.

Kilka miesięcy przed odwołaniem o działaniach Fic-Lazor marszałek zawiadomił Rzecznika Dyscypliny Finansów Publicznych. Finalnie jednak żadne stawiane zarzuty się nie potwierdziły.

Na zdjęciu: Jarosław Kwasek członek zarządu województwa, wicemarszałek Marek Wojciechowski, marszałek Jarosław Stawiarski. Za nimi stoi Bartłomiej Bałaban dyrektor Muzeum Wsi Lubelskiej (Fot. Muzeum Wsi Lubelskiej Facebook)