Nieszczepione dzieci i powrót chorób, których miało już nie być. Raport sanepidu z lubelskiego

Drastycznie więcej przypadków zachorowania na krztusiec. Pierwsze miejsce w kraju w zapadalności na gruźlicę. Wojewódzki sanepid przyznaje też, że coraz częściej sądzi się z rodzicami, którzy nie chcą szczepić swoich dzieci. I nakłada mandaty za brud w szpitalach czy szczury na dworcach.

Liczący blisko 150 stron dokument jest gorzką i brudną prawdą o naszym regionie. Wojewódzki sanepid przedstawił właśnie radnym sejmiku województwa podsumowanie swoim działań w 2024 roku. Raport jest obszernym zbiorem danych, liczb, wyliczeń.

„Dokument ten (…) jest również potwierdzeniem, że Państwowa Inspekcja Sanitarna województwa lubelskiego realizuje swoje zadania w sposób profesjonalny, rzetelny i skuteczny, dbając o bezpieczeństwo sanitarne mieszkańców naszego regionu” – podkreśla na wstępie Piotr Dreher, p.o. Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny.

Krztusiec w natarciu. Wraca gruźlica

Zacznijmy od COVID-19. W 2024 roku w naszym województwie zarejestrowano 22 775 przypadków zakażenia wirusem, a hospitalizowano 1089 osób. Było o 3 tys. chorych mniej niż rok wcześniej. Zwiększyła się za to liczba zachorowań na grypę. Odnotowano aż 12 480 zachorowań (w tym 1094 pacjentów skierowano do szpitali) podczas gdy w analogicznym okresie 2023 roku zachorowań było o połowę mniej – 5 673 przypadki. Sanepid zachęca więc do szczepień. „Najskuteczniejszą ochroną przed grypą i jej groźnymi powikłaniami jest coroczne szczepienie, któremu powinny poddawać się zwłaszcza osoby starsze, gdyż to one są szczególnie narażone na ciężki przebieg choroby oraz związaną z tym hospitalizację” – czytamy w dokumencie.

Bardzo źle sytuacja wygląda jeśli chodzi o krztusiec. To ostra zakaźna choroba układu oddechowego najbardziej niebezpieczna dla niemowląt i małych dzieci.

„W 2024 roku, w województwie lubelskim zaobserwowano 65-krotny wzrost zachorowań na krztusiec w stosunku do roku 2023. Chorowały dzieci i osoby dorosłe. Łącznie zarejestrowano 848 przypadków, tj. o 835 więcej niż w toku 2023, w którym odnotowano tylko 13 takich zachorowań” – alarmują eksperci. I tłumaczą, że może to być tzw. epidemia wyrównawcza pojawiająca się 4-5 lat. Ostatnio więcej przypadków krztuśca odnotowano w Polsce w 2016 troku. Nie można też wykluczyć innego czynnika – mniejszej zapadalności na tę chorobę w czasie pandemii COVID-19 i zmniejszeniu współczynnika zaszczepienia przeciwko krztuścowi.

Do fali chorób trzeba doliczyć jeszcze RSV (wirus zakażenia dróg oddechowych). W tym przypadku także jest znaczący wzrost – 2 544 osoby (w tym 1014 dzieci do lat 2), kiedy rok wcześniej było 1412 przypadków.

Pojawia się też gruźlica, a Lubelskie ma najwyższy (16,2) współczynnik zapadalności na tę chorobę. „W 2024 roku w województwie lubelskim zarejestrowano 334 przypadków gruźlicy i było to o 6 przypadków gruźlicy więcej niż w roku 2023 (328)” – podsumowuje sanepid.

Na sanepidowskiej liście najczęściej występujących chorób zakaźnych są też zakażenia jelitowe i przypadki zapalenie wątroby. Jest też odra – choroba, która nie występowała w Polsce od dekad. W zeszły roku w całym kraju wykryto 279 przypadków, w tym dwa w woj. lubelskim. Więcej było też przypadków różyczki, płonicy (szkarlatyna), chorób przenoszonych przez kleszcze.

Rodzic nie szczepi i idzie do sądu

Od lat rośnie liczba rodziców, którzy nie przyprowadzają swoich dzieci na obowiązkowe szczepienia. Z danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – PIB wynika, że w latach 2003-2009 w całym kraju takich przypadków było od 3 do 5 tys. (rocznie). W 2023 roku nie zaszczepiono już 87 344 dzieci. W zeszłym roku w Lubelskim 8 211 rodziców odmówiło zaszczepienia dziecka.

W takim przypadku sanepid może nałożyć karę pieniężną (do 10 tys. zł), ale rodzic może się od niej odwołać do sądu. „W 2024 roku do WSSE w Lublinie wpłynęło 192 zażalenia na postanowienia wierzyciela w egzekucji obowiązku szczepień. Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wydał 294 postanowienia jako organ odwoławczy. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zobowiązani zaskarżyli 104 postanowienia organu II instancji. Ponadto wpłynęło 20 skarg kasacyjnych do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W 2024 roku wierzyciele wydali 822 tytuły wykonawcze dotyczące obowiązku szczepień ochronnych” – raportuje sanepid.

69 mandatów. Kary niższe niż za parkowanie

Z raportu płynie jeszcze jeden smutny wniosek – jest brudno. W zeszłym roku wykryto 185 ognisk epidemicznych w podmiotach leczniczych, a w 22 szpitalach (z 58 skontrolowanych) wykryto nieprawidłowości higieniczno-sanitarne.

Problemem jest też brak izolatek. Choć z roku na rok sytuacja w placówkach zdrowia się poprawia, to zdaniem sanepidu nadal nie jest dobrze: „Niepokój budzi brak możliwości zapewnienia warunków izolacji hospitalizowanym pacjentom, u których wyizolowano czynnik chorobotwórczy o szczególnej zjadliwości, zwłaszcza, że wczesne wykrycie nosicielstwa oraz szybkie wdrożenie procedury izolacji kontaktowej zakażonego pacjenta, przy przestrzeganiu procedur sanitarno-epidemiologicznych w znacznym stopniu ogranicza rozprzestrzeniania się bakterii wielolekoopornych”.

Sanepid skontrolował także hotele, pływalnie, dworce i publiczne toalety. Sprawdzono 3 452 obiekty.

• 21 z nich nie spełniało wymagań higieniczno-sanitarnych i technicznych,
• w 23 stwierdzono zły stan higieniczno-sanitarny,
• 21 obiektów ocenionych zostało jako złe pod względem technicznym.

„Do najczęściej stwierdzanych nieprawidłowości możemy zaliczyć m. in.: niesprawną wentylację mechaniczną, ubytki w podłodze, ściany i sufity z licznymi odpryskami i złuszczeniami farby oraz zaciekami, ślady korozji na instalacjach grzewczych” – czytamy.

Na koniec roku negatywnie oceniono 41 zakładów usługowych:

• 8 zakładów fryzjerskich w Białej Podlaskiej, Krasnymstawie, Łukowie, Puławach, Włodawie,
• 26 zakładów kosmetycznych w Białej Podlaskiej, Kraśniku, Lublinie, Łukowie, Radzyniu Podlaskim, Rykach, Zamościu,
• 2 zakłady odnowy biologicznej w Białej Podlaskiej i Łukowie,
• 5 innych zakładów, w których są świadczono łącznie więcej niż jedną usługę w Białej Podlaskiej i Lublinie.

W tych przypadkach posypały się mandaty – 69 na łączna kwotę 13,8 tys. zł. To średnio 200 zł kary.

Niewiele więcej, bo 350 zł kary, dostał administrator jednego z dworców. Za „brudne ściany, ubytki tynku i glazury, ławki z ubytkami farby, pęknięte szyby w poczekalni”. W raporcie czytamy też, że kontrole i mandaty zadziałały. „W roku 2024 przeprowadzono 1 kontrolę interwencyjną. Nałożono 2 grzywny w drodze mandatu karnego w wysokości 350 zł za zły stan sanitarny pomieszczeń dworca. Przeprowadzona kontrola sprawdzająca wykazała usunięcie nieprawidłowości.”

W minionym roku do wojewódzkiego sanepidu wpłynęły dwa zgłoszenia o gryzoniach na dworcu kolejowym w Lublinie oraz niewłaściwego stanu sanitarno- higienicznego toalet na Dworcu Kolejowym Puławy Miasto. „W jednym przypadku w związku ze stwierdzonym niewłaściwym stanem sanitarnym toalet nałożono grzywnę w drodze mandatu karnego w wysokości 200 zł. Kontrola sprawdzająca wykazała usunięcie nieprawidłowości” – czytamy.

Na zdjęciu: W 2024 roku w województwie lubelskim zaobserwowano aż 65-krotny wzrost zachorowań na krztusiec. Wróciła także odra i było więcej przypadków gruźlicy (Fot. WSSE w Lublinie)