Nabrzeże jak nowe, czyli na co głosowali lublinianie w Budżecie Obywatelskim 2026

Po 200 tys. zł trafi na kastracje bezdomnych kotów, kody na audiobooki w bibliotekach czy pomoc psychologiczną dla dzieci i młodzieży. Ale jak co roku większość środków Budżetu Obywatelskiego pochłoną remonty dróg, chodników, montaż latarni. I jak co roku największymi zwycięzcami głosowania mogą czuć się szkoły. Choć jak zawsze Ratusz prosił dyrektorów podstawówek, by na swoje projekty szkoły nie agitowały.

22 027 mieszkańców Lublina wzięło udział w tegorocznej edycji Budżetu Obywatelskiego, ale aż 6 proc. (1265 osób) oddało głosy nieważne. Nieważny okazał się co czwarty głos oddany na papierowych kartach (głosować można było m.in. w filiach Miejskiej Biblioteki Publicznej).

– Wśród najpowszechniejszych błędów w formularzach papierowych znalazły się m.in.: brak uprawnień do głosowania, a także błędy w wypełnieniu formularza, takie jak niezaznaczenie oświadczeń potwierdzających, że jest się mieszkańcem, brak podpisu, brak numeru PESEL (jego czterech ostatnich cyfr) oraz zdublowanie głosu w systemie elektronicznym i na karcie papierowej – tłumaczy Joanna Stryczewska z Kancelarii Prezydenta Miasta Lublin. – System elektroniczny przyjmuje wyłącznie poprawnie wypełnione formularze i uniemożliwia głosowanie osobom nieuprawnionym. 

Czwarty remont nabrzeża z BO

Najwięcej ze 125 poddanych pod głosowanie pomysłów mieszkańców, bo aż 2 599 głosów, zdobył projekt O-2 „Zalew Zemborzycki miejscem wypoczynku wszystkich Lublinian”. Chodzi o remont zniszczonych nabrzeży – wyłożenie nich asfaltowym dywanikiem. Stoi za nim Krzysztof Kowalik, pracownik Fundacji Wolności, dziennikarz Jawnego Lublina i współautor tego artykułu. To już szósty projekt Kowalika dotyczący terenów wokół zalewu, który w Budżecie Obywatelskim zebrał wystarczającą liczbę głosów. Tak było w latach 2020, 2022, 2023 i 2024. W 2021 roku urzędnicy nie dopuścili go do głosowania (wskazując, że nie znajduje się na miejskich działkach). Rok później zmienili zdanie. Projekt przeszedł weryfikację, poparli go lublinianie i dziś możemy chodzić po wyremontowanym nabrzeżu między Słonecznym Wrotkowem a Dąbrową. Powstało też oświetlenie na Marinie, ustawiono ławki i śmietniki, wymieniono asfalt na alejkach na Marinie i Dąbrowie.

Kowalik jest też współautorem drugiego najpopularniejszego projektu „Oświetlenie trasy rowerowej wzdłuż rzeki Bystrzycy”. Taki sam projekt w zeszłym roku zgłosił radny miejski PiS Piotr Popiel. Ale mimo że w tym roku zagłosowało na niego 1768 osób nie będzie on realizowany. Regulamin BO nie dopuszcza bowiem dwóch projektów ogólnomiejskich inwestycyjnych w jednej dzielnicy, a zalew i ścieżka rowerowa (od mostu kolejowego nad ul. Janowską) administracyjnie leżą w dzielnicy Zemborzyce. W podobnej sytuacji jest projekt „Remont schodów i montaż oświetlenia alejki między Czubami Północnymi a Rurami”, który również spotkał się z dużym społecznym poparciem. Nie doczeka się jednak realizacji, bo na Rurach nieco więcej głosów zebrał O-16 „Budujemy Mistrzów! Kompleks sportowy z bieżnią” (1 433 głosy). 

Szkół pomysły na boiska

Trzecim najpopularniejszym (z największą liczbą głosów) okazał się projekt dzielnicowy z Węglina Południowego „Zbudujmy wspólnie aktywny i zielony Węglin południowy”. Zakłada on budowę placu zabaw i ogrodu deszczowego przy Szkole Podstawowej nr 50, chodnika prowadzące z podstawówki do pobliskiego kościoła oraz utwardzenie ul. Bełżyckiej asfaltem.

Jego współautorem jest Arkadiusz Budzyński z rady dzielnicy. Projekt zdobył 1734 głosów i był jedynym poddanym pod głosowanie na Węglinie Południowym. Do głosowania zachęcała m.in. podstawówka. Sięgania po środki z budżetu obywatelskiego niedofinansowana lubelska oświata nauczyła się już dawno. Szkolne społeczności dały zwycięstwo w tegorocznym głosowaniu też kilku innym projektom:

• Na Czechowie Północnym „Rodzinna Szesnastka – boisko dla wszystkich” SP16,
• Na Czechowie Południowym „Modernizacja boiska SP 34”,
• W Śródmieściu „Siłownia plenerowa z obciążeniem przy 29 LO”,
• Na Bronowicach (ogólnomiejski) „Zaplecze Sanitarno – Szatniowe – „BOISKO WYSOKICH LOTÓW”” SP31,
• Na Węglinie Południowym „Budujemy Mistrzów! Kompleks sportowy z bieżnią i boiskami” SP50,
• Na Rurach „LSM – parkingi, bezpieczne przejścia, zielona strefa relaksu, chodniki, graffiti” XXX LO

Trzy z nich zanotowały najlepsze wyniki wśród projektów dzielnicowych. Jak to się robi? Szkoły wysyłają rodzicom uczniów informację przez dziennik elektroniczny, zachęcają do głosowania na swoich stronach internetowych i w mediach społecznościowych, wieszają banery na ogrodzeniu.

Mimo że w oficjalnej korespondencji kierowanej do dyrektorów szkół dyrektor Biura Partycypacji Społecznej Piotr Choroś prosi o „niewskazywanie uczniom i rodzicom konkretnych projektów do głosowania”. A ograniczenie się do wskazania miejsc gdzie można oddać głos i zachęcania do „samodzielnego wyboru projektów”. – Szkoły jako takie winny pozostać bezstronne – pisze dyr. Choroś, a szkoły i tak prowadzą intensywną (i skuteczną) kampanię.

W tegorocznych projektach zabrakło oświadczeń o ogólnodostępności. To dokument, w którym dyrekcja szkoły określa w jakich godzinach obiekt będzie dostępny dla osób z zewnątrz. W Biurze Partycypacji Społecznej lubelskiego Ratusza usłyszeliśmy jednak zapewnienie, że takie oświadczenia zostały złożone. W trakcie zeszłorocznych konsultacji społecznych Budżetu Obywatelskiego urząd sam wyszedł z propozycją by doprecyzować ogólnodostępność, z góry określając godziny dla wszystkich. Mimo braku głosów krytyki propozycja ta nie została wdrożona.

Gładki asfalt, równy chodnik i latarnie

Obok przyszkolnej infrastruktury sportowej jak co roku najwięcej głosów zebrały remonty dziurawych ulic. Tegoroczne głosowanie wygrały projekty na Ułanów, Agatowej, Puławskiej, Żeglarskiej Mełgiewskiej, Jarmarcznej, Tarninowej i Jana Turczynowicza. Na liście zwycięzców są też dwa projekty oświetlenia ulicznego (na ul. Makowej, Wołynian, Północnej), budowy chodników (Krężnicka i Witosa), infrastruktury rowerowej (na placu Bychawskim i ul. Sikorskiego), obiektów sportowych poza szkołami (na Wrotkowie i Kalinowszczyźnie) i urządzania terenów zielonych (Kośminek i Ponikwoda).

Na nic nie mogą w tym roku liczyć mieszkańcy Konstantynowa gdzie nie zgłoszono żadnego projektu dzielnicowego oraz Starego Miasta, gdzie jedyny dopuszczony do głosowania (remont chodników na Misjonarskiej) zebrał zaledwie 26 głosów. Nie będzie on realizowany, bo regulamin wymaga zdobycia co najmniej 100 głosów. Drugi projekt (Zielone Stare Miasto), również zgłoszony przez dzielnicowych radnych (Michał Makowski, Adrian Dang Xuan), odpadł w przedbiegach. Urzędnicy uznali, że „w pierwszej kolejności należy wykonać remont Trybunału, a dopiero później sadzić drzewa. Ponadto trwa opracowanie dokumentacji projektowej, związanej z wymianą nawierzchni na Starym Mieście w oparciu o projekt Budżetu Obywatelskiego „Szpilkostrada”. Głosować można było za to na D3 „Przywróćmy drzewa na skwerze przy Centrum Kultury”, ale projekt ten dostał znacznie mniej głosów (487) niż siłownia zewnętrzna przy XIX LO przy ul. Lipowej (1248 głosów).

Wśród tegorocznych pomysłów, którym udało się wygrać, jest kilka niezwiązanych z jakąkolwiek budową. To 200 tys. zł na kastracje wolnożyjących kotów (autor: Katarzyna Drelich), „E-booki i audiobooki w Miejskiej Bibliotece Publicznej” (autor: Anna Sawa) czy „Pierwsza pomoc psychologiczna dla dzieci i młodzieży” (autor: Lidia Kasprzak-Chachaj).

Konsultacje regulaminu już się zakończyły

Co mogą zrobić mieszkańcy niezadowoleni z wyników i przebiegu głosowania? Teraz już niewiele. Od kilku lat urzędnicy przeprowadzają konsultacje regulaminu Budżetu Obywatelskiego, które kończą się przed ogłoszeniem wyników danej edycji BO. Podobnie było w tym roku. Tegoroczne konsultacje zakończyły się w piątek 7 listopada, a wyniki glosowania ogłoszono wczoraj 12 listopada. Wniosek, by ograniczyć udział szkół pojawiał się wielokrotnie.

Projekty dzielnicowe:

Projekty ogólnomiejskie inwestycyjne:

Informacja Urzędu Miasta o apelu kierowanym do szkół

Na zdjęciu: Ze środków tegorocznego budżetu obywatelskiego wyremontowana ma zostać dalsza część nabrzeża na Dąbrowie nad Zalewem Zemborzyckim. Fot. Krzysztof Kowalik