Lublin już nie chce płatnego lauru. Efekt serii artykułów o kupowaniu wyróżnień?

Zaproszenie przyszło, ale udziału w konkursie nie będzie. Urząd Miasta Lublin, po raz pierwszy od lat, nie będzie się starał o miano Samorządowego Lidera Edukacji. Kilka miesięcy temu było głośno o tym, jak samorządy i uczelnie kupują takie wyróżnienia.

„Gala XIV edycji Konkursu „Samorządowy Lider Edukacji” (2025) odbędzie się we wrześniu br. w Wielkopolsce. Świadomie i intencjonalnie póki co nie zdradzamy miejsca, w którym uroczystość będzie zorganizowana. Chcemy bowiem, by była to niespodzianka dla naszych Gości. Możemy jednak zapewnić, że na uroczystość zaprosimy Laureatów do miejsca absolutnie wyjątkowego – bez precedensu w dotychczasowej historii Konkursu. Będzie to wnętrze zamkowe, łączące w sobie wielką, polską historię z nowoczesnością, prestiżem i elegancją” – reklamuje wydarzenie Fundacja Rozwoju Edukacji i Szkolnictwa Wyższego, organizator konkursu.

I zachwala, że takie wydarzenie to nie tylko scena i wręczenie nagród, ale też koncerty, wykłady, bankiet i „liczne spotkania kuluarowe”. Co do części artystycznej, to ma o to zadbać Agencja Kreatywna PRC (wrócimy do niej dalej), ale nie ma razie informacji, jaka gwiazda może wystąpić.

Lublin liderem liderów

O tym tym konkursie – i bliźniaczych skierowanych do samorządów lub uczelni – głośno było w ubiegłym roku. Zaczęła się im przyglądać Fundacja Science Watch, która sprawdziła wydatki wybranych samorządów na udział w konkursach. Potem temat zaczęły zgłębiać media. Okazało się, że konkursy to od lat nieźle prosperujący biznes. Na same „naukowe akredytacje” 84 publiczne uczelnie w ciągu ostatnich lat wydały 1,99 mln złotych. 

Bo za przyznanie tytułu się płaci. Nie były to wielkie kwoty, ale jak policzyliśmy Lublin od 2011 r. zdobył kilkanaście certyfikatów, za co urząd zapłacił  91 tys. zł. W ubiegłym kosztowało to 8 487 zł.

Po odbiór nagród na gale jeździła zwykle zarządzająca miejską oświatą dyrektor Ewa Dumkiewicz-Sprawka, zastępca prezydenta Mariusz Banach, bywała też miejska radna Jadwiga Mach, a sam prezydent Krzysztof Żuk chwalił się laurami w mediach społecznościowych.

Problem w tym, że nie do końca wiadomo, jacy eksperci oceniali prowadzone przez samorządy szkoły. Nie wiadomo jakimi kryteriami się kierowali i na co zwracali uwagę. –  Pokazywaliśmy szkołę, część sportową, widowiskową, przedszkole. Prezentowaliśmy co robimy. Wizyta trwała jakieś dwie godziny. Na pewno ponad godzinę, bo tyle czasu potrzeba, żeby obejrzeć całą szkołę – mówił nam Marek Błaszczak, dyrektor zespołu szkół nr 13 przy ul. Berylowej opisując taką ekspercką wizytę w lutym 2024 r., w efekcie której Lublin został Samorządowym Liderem Edukacji.

Zaproszenie było, ale…

W tym roku samorządy czas na wysłanie zgłoszenia do konkursu mają do 11 lipca. Dobrze widziane jest przesłanie dodatkowych materiałów, jak np. strategie edukacyjne. „Przesłanie takich dokumentów jest fakultatywne – jeśli samorząd widzi potrzebę uzupełnienia informacji w ankiecie o dodatkowe materiały, może je przekazać Organizatorom konkursu, ale nie jest to obowiązkowe” – czytamy w ogłoszeniu na stronie internetowej konkursu.

Co ważne, nie ma tam ani słowa o opłatach. Wcale to jednak nie oznacza, że takich opłat nie ma. Zapis o pieniądzach znajduje się w regulaminie. Zgodnie z nim „Uczestnik Programu, któremu został przyznany certyfikat, zobowiązany jest do uiszczenia na rzecz Organizatora jednorazowej opłaty certyfikacyjnej (…)„. I padają konkretne kwoty.

• 4.300 zł netto (gmina do 20.000 mieszkańców),
• 4.900 zł netto (gmina o liczbie mieszkańców od 20.001 do 50.000),
• 5.600 zł netto (gmina o liczbie mieszkańców od 50.001 do 100.000),
• 6.900 zł netto (gmina o liczbie mieszkańców powyżej 100.000),
• 5.800 zł netto (powiaty ziemskie),
• 6.900 zł netto (samorząd wojewódzki).

Lublin plasuje się w cenie 6.900 zł. I jeszcze jedna ważna uwaga z regulaminu: „Po zakończeniu oceny i wykonaniu procedury certyfikacji z wynikiem pozytywny (przyznanie Certyfikatu „Samorządowy Lider Edukacji”), anulowanie opłaty certyfikacyjnej jest niedopuszczalne„.

W tym roku nikt z lubelskiego Ratusza po tytuł Lidera Edukacji się nie wybiera. – Urząd Miasta Lublin otrzymał zaproszenie do udziału w konkursie, natomiast nie planujemy aplikować w bieżącej edycji konkursu. W tegorocznym budżecie nie są uwzględnione wydatki na ten cel – informuje Justyna Góźdź, rzeczniczka prasowa prezydenta Lublina.

Były rektor wylądował w publicznych mediach

Prezeską Fundacji Rozwoju Edukacji i Szkolnictwa Wyższego jest Grażyna Kaczmarczyk. To matka Michała Kaczmarczyka, który do 2024 roku, przez dwie kadencje, był rektorem prywatnej Akademii Humanitas w Sosnowcu. Pozostaje tam doradcą zarządu i pełnomocnikiem fundacji ds. współpracy z uczelniami.

Kiedy na sosnowieckiej akademii zaczął rządzić nowy rektor, odciął się afery z certyfikatami. Uczelnia tłumaczyła, że „udział ekspercki w programach certyfikacji stanowił pozauczelnianą, dodatkową aktywność byłego rektora, pana dr hab. Michała Kaczmarczyka, pana Przemysława Ruty oraz pana Piotra Celeja. Do czasu rozstrzygnięcia wątpliwości związanych z konkursami, w porozumieniu z tymi osobami, zdecydowano o zawieszeniu ich aktywności w ramach uczelni„.

Wspomnieni Ruta (szef Agencji Kreatywnej PRC) i Celej byli asystentami na uczelni i współpracowali przy przyznawaniu certyfikatów.

Dodajmy jeszcze, że Michał Kaczmarczyk w 2021 r. został odznaczony Medalem Prezydenta Lublina „w uznaniu zasług prof. ucz dr hab. Michała Kaczmarczyka dla rozwoju systemu edukacji w Polsce, jak również za realizowanie licznych projektów na rzecz podnoszenia jakości kształcenia i promowanie działalności polskich samorządów w zakresie polityki oświatowej”.

Formalnie wniosek o medal przygotował Departament Oświaty i Wychowania, którym kieruje Ewa Dumkiewicz-Sprawka. W kwietniu 2024 odebrała tytuł Kobiety Roku w Edukacji przyznany przez fundację Kaczmarczyków.

Kilka dni temu na jaw wyszło, że Michał Kaczmarczyk został też członkiem rad programowych Polskiego Radia i Polskiej Agencji Prasowej. W obu przypadkach z rekomendacją Fundacji Rozwoju Edukacji i Szkolnictwa Wyższego podpisaną przez prezes Grażynę Kaczmarczyk.

– Nie zdecydowałam się wydać rekomendacji mojemu synowi, Michałowi Kaczmarczykowi, gdyż rekomendacji udzieliła Fundacja jako organizacja (osoba prawna), a nie jednoosobowo prezes zarządu Fundacji, który nie posiada tego rodzaju uprawnień. Co istotne, z uwagi na fakt, że uchwała Fundacji o udzieleniu rekomendacji odnosiła się m.in. do mojego syna, czyli osoby, z którą jestem spokrewniona, nie uczestniczyłam w podejmowaniu przedmiotowej uchwały, wyłączając się od procedowania w tej sprawie (wstrzymałam się od głosowania) – tłumaczy Wp.pl prezeska. Zastrzegając, że jej podpis na rekomendacji ma „charakter formalny”.

Michał Kaczmarczyk zapewnia, że za pracę w radach programowych nie otrzymuje żadnego wynagrodzenia. Ani diet na pokrycie kosztów podróży.

Na zdjęciu: Mariusz Banach i Ewa Dumkiewicz-Sprawka z certyfikatem Samorządowego Lidera Edukacji 2024 (Fot. UM Lublin)