ESK 2029: Dyrektor programowy z Australii i konkurs, którego nikt nie zauważył

Artykuł nagrodzony w konkursie Local e- Journalism Awards 2025 organizowanym przez Stowarzyszenie Mediów Lokalnych – I miejsce w kategorii Publicystyka kultura

Dyrektorem programowym Europejskiej Stolicy Kultury będzie australijski kompozytor Jonathan Mills. Nowa lubelska instytucja kultury pytana o konkurs na to stanowisko przekonuje, że taki się odbył. „W formule international search”, a dyrektora znalazł „renomowany head hunter”.

Ten artykuł powstał dzięki wsparciu Czytelników. Nie czekaj, wspieraj.

• nr konta: 71 1090 2590 0000 0001 4947 2615
• zostań patronem: patronite.pl/jawnylublin
• szybki przelew: jawnylublin.pl/wplacam
• paypal: kontakt@fundacjawolnosci.org

(Artykuł aktualizowany)

Wystrzeliły korki od szampana, popłynęły łzy szczęścia, okrzykom radości nie było końca. Tak rok temu Lublin cieszył się z przyznania miastu tytułu ESK. Twórcy konkursowej aplikacji, która przekonała międzynarodowych ekspertów, mieli czego sobie gratulować. Propozycja Lublina okazała się lepsza niż innych walczących o tytuł polskich miast: Katowic, Bielska-Białej, Kołobrzegu, Bydgoszczy, Jastrzębia-Zdroju, Kielc, Opola, Płocka, Pszczyny, Rzeszowa i Torunia.

Kandydat był jeden

Od kilkunastu lat mieszkańcy Lublina są przekonywani, że ten prestiżowy tytuł oznacza nie tylko deszcz pieniędzy na wiecznie niedofinansowaną kulturę, ale wręcz ewolucyjny skok. Gdy w 2011 roku miasto po raz pierwszy stanęło do rywalizacji (i o włos przegrało z Wrocławiem), w starania o ESK udało się zaangażować praktycznie całe środowisko związane z lubelską kulturą. Po 13 latach ten entuzjazm i poziom zaangażowania był mniejszy, ale oczekiwania się nie zmieniły. Skoro za tytułem Europejskiej Stolicy Kultury idą duże pieniądze, to co to tak naprawdę oznacza? Wszystko zostało szczegółowo opisane w stustronicowej aplikacji. Są tam harmonogramy poszczególnych działań, szczegółowe wyliczenia przychodów i wydatków oraz zobowiązania do transparentności całego procesu.

W aplikacji czytamy, że w I kwartale 2025 r. zostanie powołana nowa instytucja — Europejska Stolica Kultury (tak też się stało).

– Stanowiska dyrektorskie zostaną wyłonione w otwartych konkursach — czytamy dalej. – Dyrektor/ka Zarządzający/a i Dyrektor/ka Artystyczny/a zostaną wybrani w otwartym konkursie, którego organizatorem będzie Urząd Miasta Lublin, z zachowaniem wszystkich wytycznych dotyczących włączającego i przejrzystego procesu rekrutacji.

Jest też o powołaniu zespołu, który „będzie składał się z międzynarodowej kadry i specjalistów z różnych sektorów, powołanych w drodze konkursu z zachowaniem zasad równości, na podstawie precyzyjnych kryteriów kwalifikacji i doświadczenia.” Kadencja obu dyrektorów będzie obejmowała siedem lat 2025-2031. W wytycznych dla obu stanowisk jest m.in.: Biegła znajomość języka polskiego i języka angielskiego na poziomie komunikatywnym.

Konkurs na dyrektora głównego ESK wygrał Paweł Potoroczyn, były wieloletni dyrektor Instytutu Adama Mickiewicza. Kontrkandydatów nie miał — nikt więcej w ogłoszonym przez Urząd Miasta konkursie się nie zgłosił. Zaskoczenie? Niekoniecznie. Potoroczyn był kandydatem części środowiska, które stało za konkursową aplikacją. On sam lubi podkreślać, że „z lubelską kulturą jest związany od 1995 roku”, a aplikacja Lublina „jest skrajnie uczciwa i szczera”. – Stopień uspołecznienia tego dokumentu mnie zachwycił. Ekspertów zapewne też — mówił niedawno w studiu TVP Lublin.

Potoroczyn Europejską Stolicą Kultury kieruje od 1 lipca. Dyrektorka Departamentu Prezydenta Joanna Żytkowska pytana o jego wynagrodzenie wylicza:

• wynagrodzenie zasadnicze 14 tys. zł,
• dodatek funkcyjny w wysokości 50 proc. wynagrodzenia zasadniczego,
• dodatek stażowy w wysokości wynikającej ze stażu pracy.

Konkursy, których nie ma

Zapytaliśmy o plan dochodów i wydatków instytucji i rejestr umów (oba dokumenty poniżej). Dostaliśmy je 22 września. Z odpowiedzi udzielonej przez dyrektora wynika, że zatrudnionych jest obecnie pięć osób i właśnie trwa nabór na stanowisko kierownika komunikacji.

– Do końca roku planowane jest przeprowadzenie postępowań rekrutacyjnych na stanowiska merytoryczne oraz usługowe — precyzuje Paweł Potoroczyn. I zapewnia: – Szczegółowe informacje, w tym informacje o poszczególnych stanowiskach oraz warunkach naboru, będą sukcesywnie publikowane w Biuletynie Informacji Publicznej Europejskiej Stolicy Kultury Lublin 2029.

Pytany o to, czy dyrektorem programowym ESK2029 zostanie Jonathan Mills, przyznaje, że tak. – Został zorganizowany i zakończony nabór na stanowisko Dyrektora Artystycznego — informuje szef ESK 2029.

Czy został zorganizowany konkurs? Asystentka szefa nowej lubelskiej instytucji kultury zapewnia, że tak właśnie było. – Został zorganizowany i rozstrzygnięty konkurs w formule 'international search’ według standardów obowiązujących w europejskim środowisku instytucji kultury, we współpracy z międzynarodowym, doświadczonym i renomowanym head hunterem — informuje Iga Kowalczyk.

Pytana o wynagrodzenie dyrektora programowego Kowalczyk stwierdza: – Informację podamy do publicznej wiadomości z chwilą podpisania kontraktu z Jonathanem Millsem. Uzgodniono już jego główne ramy, teraz pracują nad nim prawnicy (integracja anglosaskiej kultury prawnej z ustawodawstwem polskim i regulacjami unijnymi).

Na odpowiedzi na nasze pytania czekaliśmy 13 dni. Na te wysłane do instytucji dokładnie tydzień temu dostaliśmy dziś – już po publikacji tego artykułu. Odpowiedzi udzieliło bezosobowe ciało „ESK Lublin 2029”.

• W aplikacji ESK była mowa o otwartym konkursie. Czy „international search” wypełnia te standardy? Otwarty oznacza, że nabór jest otwarty dla każdego i każdy może aplikować. Gdzie można było znaleźć informacje o tym konkursie?

– Otwarty nabór został poprowadzony w sposób moderowany, który uwzględniał wskazanych kandydatów, jednocześnie każdy mógł zgłosić się na stanowisko dyrektora programowego. Nauczeni najlepszymi standardami instytucji międzynarodowych tak właśnie postąpiliśmy.

• Czy Jonathan Mills mówi biegle po polsku, zna miejskie dokumenty strategiczne dot. kultury w Lublinie oraz priorytetów UE (wymaganie aplikacji ESK)?

– Jonathan Mills nie mówi po biegle po polsku, zna wszelkie dokumenty strategiczne miasta oraz priorytety EU. Z uwagi na znaczenie tej edycji ESK dla Lublina i dla Polski zdecydowaliśmy się postawić na międzynarodową relacyjność (RE:UNION) i pogłębioną ekspertyzę. Jesteśmy pewni, że w dłuższej perspektywie to właśnie stanie się źródłem sukcesu ESK Lublin 2029.

• Czy prawdą jest, że jego wynagrodzenie wyniesie 150 tys. Euro rocznie?
  
  – Nie, nie jest to prawdą, wynagrodzenie nie będzie opiewać na taką kwotę. Podpisanie umowy jest w toku. Jak tylko ostatnie szczegóły zostaną ustalone, podamy te informacje do wiadomości publicznej.
  
• Kim był headhunter (imię i nazwisko, doświadczenie) i jakie było jego wynagrodzenie? Jak wyglądał  „international search” ? Jak został rozstrzygnięty? Ilu kandydatów przeanalizowano w jego trakcie, z Iloma przeprowadzono rozmowy?
  
  – Headhunterem była osobiście pani Maja Meissner – CEO firmy Meissner and Partners Executive Search & Leadership Development, która od ponad 15 lat jest związana z sektorem kultury. Pani Meissner przyjęła ten projekt pro bono (jak szereg wcześniejszych aktywności w sferze kultury – ostatnio choćby zasiadała zasiadanie w komisjach konkursowych wybierających dyrektora Teatru Wielkiego Opery Narodowej oraz dyrektora Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski z ramienia Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego). Pani Meissner zgodziła się na rozmowę w sprawie szczegółów, które mogą zostać ujawnione w ramach standardów AESC https://www.aesc.org/about-us/our-standards.
  
• Kiedy zostaną ogłoszone konkursy, na ile etatów i na jakie stanowiska (do końca roku)?
  
  – Ok. 10-15 konkursów zostanie ogłoszonych w najbliższym czasie, szczegółowy harmonogram powinien być gotowy do końca października.

Na zdjęciu głównym: Pawel Potoroczyn (rocznik ’61) i Johnathan Mills (rocznik ’63) w materiale Panoramy Lubelskiej. Mills to australijsko‑brytyjski kompozytor, dyrektor festiwali m.in. Melbourne International Arts Festival, Melbourne Federation Festival, Brisbane Biennial International Music Festival, Edinburgh International Festival. Odznaczony tytułem Officer of the Order of Australia (AO) za wybitną służbę w dziedzinie sztuk performatywnych i tytułem szlacheckim (knighthood) w Wielkiej Brytanii. Mieszka na w Australii i w Wielkiej Brytanii.

Plan finansowy ESK 2029:

Rejestr umów ESK 2029: