Ograniczenia w udostępnianiu informacji publicznej

W artykule 61 ustęp 1 Konstytucji czytamy:
Ograniczenie prawa [do informacji] może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa.
Ustawa doprecyzowuje, iż prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu:
– w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych,
– ze względu na ochronę ważnego interesu gospodarczego państwa, jednak wyłącznie w takim zakresie i czasie, w jakim udostępnienie informacji osłabiłoby zdolność negocjacyjną lub istotnie utrudniłoby ochronę interesów majątkowych Rzeczypospolitej Polskiej lub Skarbu Państwa,
– ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy, jednak ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne lub mających związek z pełnieniem tych funkcji oraz w przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego
im prawa.
Ponadto nie można ograniczać dostępu do informacji, w szczególności w postępowaniu administracyjnym, karnym lub cywilnym, ze względu na ochronę interesu strony, jeżeli postępowanie dotyczy władz publicznych lub innych podmiotów wykonujących zadania publiczne albo osób pełniących funkcje publiczne – w zakresie tych zadań lub funkcji.
Przykłady ustaw ograniczających dostęp do informacji publicznej:
Przykład ustaw ograniczających dostęp do informacji publicznej:
– ustawa z dn. 25 czerwca 1997 r. o świadku koronnym (tajemnica państwowa) ,
– ustawa z dn. 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (tajemnica państwowa i służbowa oraz zawodowa , postępowania) ,
– ustawa z dn. 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tajemnica służbowa) ,
– ustawa z dn. 6 czerwca 1997 r. o Inspekcji Celnej (tajemnica państwowa, służbowa i skarbowa) ,
– ustawa z dn. 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tajemnica skarbowa jako tajemnica służbowa) ,
– ustawa o tajemnicy statystycznej (tajemnica statystyczna jako tajemnica służbowa) ,
– ustawa z dn. 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tajemnica skarbowa jako tajemnica służbowa) ,
– ustawa o tajemnicy statystycznej (tajemnica statystyczna jako tajemnica służbowa) ,
– ustawa z dn. 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (tajemnica akt stanu cywilnego) ,
– ustawa z dn. 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( tajemnica pomocy społecznej) ,
– ustawa z dn. 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tajemnica ubezpieczeń społecznych),
– ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. prawo bankowe (tajemnica bankowa)…
Nie musisz jednak pamiętać o ustawach ograniczających dostęp do informacji publicznej. To podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej powinien wskazać z jakiego powodu nie może udostępnić wnioskowanej informacji publicznej.
Dodatkowo należy pamiętać, iż art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej mówi: „Przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi”. W praktyce oznacza, to, że jeśli inna ustawa reguluje dostęp do informacji publicznych będzie ona miała pierwszeństwo przed ustawą o o dostępie do informacji publicznej. Przykładem mogą być tutaj:
– ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (informacje o środowisku, np. raport oddziaływania na środowisko),
– ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne (państwowy zasób geodezyjny, np. mapa zasadnicza lub ewidencyjna).
Pewnym rodzajem ograniczenia w udostępnianiu informacji publicznej objęty jest też dostęp do informacji przetworzonej, której powstanie angażuje duży wysiłek intelektualny po stronie urzędu. Informacje takie mogą być udostępniane jeśli zajdzie przesłanka szczególnie istotnego interesu publicznego. Niestety nigdzie nie zdefiniowany czym jest szczególnie istotny interes społeczny. Zdaniem NSA szczególnie istotnym interesem społecznym nie będzie sytuacja, gdy w uzyskaniu informacji wnioskodawca ma wyłącznie interes własny, będzie nią natomiast sytuacja, w której wytworzona informacja jest ważna dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców a jej wytworzenie stwarza realną, możliwość wykorzystania uzyskanych danych dla poprawy funkcjonowania na przykład organu administracji, publicznej. Nie będzie, więc uzasadnieniem dla udostępnienia informacji przetworzonej np. praca naukowa w wyniku, której powstaną rekomendacje dla urzędu, ponieważ urząd może z nich wcale nie skorzystać. O istnieniu przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego decyduje podmiot zobowiązany do udostępnienie informacji publicznej. Prowadzi to do sytuacji, w której udostępnienie informacji przetworzonej jest uznaniowe i różnorodne na obszarze całego kraju. Pamiętajmy, jednak, że w sytuacji, gdy nie możemy uzyskać informacji publicznej przetworzonej zawsze możemy uzyskać informacją publiczną prostą i sami ją przetworzyć.